Drumptse kerk

Drumptse kerk

Burgemeester Meslaan 92
4003 CD Tiel

Postadres: Postbus 299, 4000 AG  Tiel

Drumptse Hof
de Balije 1
4003 GA Tiel
0344 611894


Geschiedenis
Uit een oorkonde uit de 11e eeuw blijkt dat er al in 850 wordt gesproken van de naam Drumpt. Waar deze naam vandaan komt is niet bekend.
Op het kerkhof (aan een zijstraat van de Dorpsstraat) heeft een kleine Romaanse kerk uit de 12e of 13e eeuw gestaan. Dit kerkje was niet veel groter dan 10 bij 5 meter en had een rond koor. Dit kerkje is in 1860 afgebroken vanwege het bouwen van een nieuwe, veel grotere kerk.
Deze “nieuwe” kerk is in neoclassicistisch stijl gebouwd. Een kerk uit deze periode en in deze stijl gebouwd, wordt ook wel een Waterstaatskerk genoemd.

Vanaf de stichting van de Bataafse Republiek in 1795 waren de Protestanten en Katholieken weer gelijk berechtigd in Nederland. Veel kerken, die in handen van de Protestanten waren gekomen, moesten teruggegeven worden aan de Katholieken waardoor er veel nieuwe kerken werden gebouwd. Het bouwen en verbouwen van de kerken viel tussen 1824 en 1868 onder een Koninklijk besluit van waaruit ook het verstrekken van een subsidie was geregeld. Een dergelijk besluit hield in dat een aanvraag tot het bouwen van een kerk goedgekeurd moest worden door de “Minister voor de Zaken van de Hervormde en andere Erediensten, behalve die der Rooms-Katholieke”, zoals formeel dit ministerie heette.

De ingenieurs van het Ministerie van “Binnenlandse Zaken, afdeling Waterstaat” kregen deze goedkeurende en controlerende taak toegewezen. Het toezicht tijdens de bouw werd meestal  door ingenieurs van Waterstaat uitgevoerd. Vanwege de door het Rijk te verstrekken subsidie, werden eisen gesteld aan de begroting en  dus ook aan het ontwerp, waardoor de architectuur vaak sober uitgevoerd moest worden. De onder dit besluit gebouwde kerken worden vanwege de controlerende en invloed van de Afd. Waterstaat ook wel “Waterstaatskerken” genoemd.

De bouw van de kerk
Uit het archief van de Kerkvoogdij, dat sinds. 1984 is ondergebracht bij het streekarchivariaat te Tiel, blijkt dat de eind jaren vijftig van de 19e eeuw de Hervormde gemeente te Drumpt besloten heeft om een nieuwe kerk te laten bouwen. De kerkvoogdij koopt daartoe in december 1859 een perceel bouwland aan, gelegen aan de "Zandweg onder Drumpt", van landbouwer Roeland van den Berg.
Het perceel had een oppervlakte van "twaalf roeden en veertig ellen (1.240 m2)". De koopsom was 465,00 Gulden. Aannemer A. Gennisse uit Tiel heeft de kerk gebouwd voor een aannemingssom van 8.994 gulden. In de uiteindelijke afrekenstaat van de kerkvoogdij is ook een bedrag opgenomen van 489,20 gulden voor architect Meerman met daarbij een extra declaratie van 260,80 gulden voor "zijn onkosten". Het is dus waarschijnlijk dat het ontwerp van de kerk van zijn hand is. Het toezicht tijdens de bouw is uitgevoerd door "den heer Waldorp ingenieur van den rijkswaterstaat". De eerste steenlegging vond plaats op 30 mei 1860 door "A. Van Heemskerk-Brandwijk, burgemeester en kerkvoogd" getuige de steen boven de ingang. De kerk met daaraan gebouwd de consistorie, is opgeleverd op 20 juni 1861 door "den heer van Toorn, ingenieur van den "Rijkswaterstaat".

De rijkssubsidie werd verstrekt onder voorwaarden dat "de kerkelijke Administratie zich verbindt voor nu en voor het vervolg dat hare gebouwen in eene brandwaarborg-maatschappij zullen zijn ingeschreven". Het bewijs hiervan dat dit ook daadwerkelijk is gedaan, is nog zichtbaar aan het verzekeringsplaatje op de toren boven de ingang.
Tot op de dag van vandaag wordt aan deze eis voldaan. De vroegere kerk aan de Dorpsstraat, is afgebroken, wat er precies is gebeurd met de oude materialen is niet bekend. Wat wel bekend is, is dat de opbrengst van de verkoop van de vrijgekomen materialen ten goede is gekomen van de bouw van de nieuwe kerk. Dit valt op te maken uit de afrekenstaat van de bouw van de nieuwe kerk. Er wordt verondersteld, maar dit is niet met zekerheid vastgesteld, dat het huidige baarhuisje op het kerkhof is gebouwd met de materialen van de oude kerk. Een van de weinige  tastbare zaken die herinneren aan deze oude kerk is de wapensteen van de familie van Els met daarin het jaartal 1683. Diederick van Els, heer tot Soelendam tot Swanenburg, was lid van de Staten Generaal en had veel bezittingen in Drumpt. Deze wapensteen heeft nog in de muur van het oude baarhuisje en boven de ingang van het oude stadhuis van Drumpt gezeten, maar bevindt zich nu achterin de huidige kerk.

Ingebruikname
De ingebruikneming van de kerk vond plaats op 22 september 1861. De oude kansellbijbel, gedrukt in 1749 door Nicolaas Goetzee, herinnert aan dit moment. Op de eerste bladzijde is geschreven:"Deze Bijbel is gegeven door D. den Hartog openbaar onderwijzer, koster en voorzanger van de Hervormde gemeente te Drumpt bij gelegenheid der plegtige Inwijding van dit nieuwe kerkgebouw den 22 september 1861". Van Rijkswege is ten behoeve van de bouw van de kerk een subsidie van 3.500 gulden verstrekt. Eenzelfde bedrag is ontvangen uit het fonds voor "Noodlijdende kerken en personen van de Algemene Synode der Nederlandsche Hervormde Kerk". De leden der gemeente brachten precies 1.000 gulden bij elkaar. In 1874 plaatst de orgelbouwer K.M.van Puffelen uit Zaltbommel het orgel in de kerk. Het front is vijfledig en bestaat uit een grote middentoren welke wordt geflankeerd ongedeelde velden en lagere halfronden zijtorens. Hoewel de middentoren ogenschijnlijk een welving naar voren heeft, is het front vlak. Er zijn 33 frontpijpen. Diverse onderdelen van het orgel zijn in de loop der jaren vervangen maar in 2004 bij een algehele restauratie van de kerk is het orgel volledig in de originele staat hersteld.
 

De toren en de klok
De toren is in beheer bij de Burgerlijke Gemeente Tiel. Het onderhoud van de toren en de apparatuur ten behoeve van het luiden van de klok wordt uitgevoerd door de Gemeente Tiel. Ook bij jongstleden uitgevoerde restauratie zijn alle kosten door de Gemeente Tiel gedragen. Het originele uurwerk uit de toren is in 1954 vervangen en in beheer gegeven van het Openlucht museum te Arnhem. De oorspronkelijke klok uit 1734 is nog  wel aanwezig en is nog dagelijks te horen. De klok heeft het opschrift:
"Mefcit Nicolaas Muller Amsterdam anno 1734" .

terug